Peter Nientied 

Het jaar 1983 is een belangrijk jaar voor Heijplaat. Toen kregen bijna alle medewerkers van RDM (Rotterdamse Droogdok Maatschappij) ontslag aangezegd.  RDM’s moedermaatschappij ging failliet, en RDM stopte. Een mooie documentaire werd erover gemaakt. 1) Bijna geheel Heijplaats was RDM – een scheepswerf en een tuindorp voor de arbeiders van RDM. De woningen waren gebouwd omdat de afstand tot de stad Rotterdam voor de arbeiders te ver was. RDM vestigde zich in 1902, de bouw van de arbeiderswoningen startte in 1914. Ook werden gemeenschapsvoorzieningen en een kerk gebouwd. Heijplaat werd een woonwijk omringd door havenactiviteiten.

​

In de jaren 1960 werden 270 woningen bijgebouwd (het zogeheten nieuwe dorp). Na de sluiting van RDM in 1983 verloor het oude Heijplaat winkels, mensen en sociaal leven. Pas rond 2010 werd een toekomst gevonden voor Heijplaat en werd de werf werd omgevormd tot een campus voor onderwijs, onderzoek en innovatie. Dat trok naast studenten staf ook nieuwe bedrijvigheid aan. De grote RDM loods waar ooit onderzeeërs werden gebouwd, werd een ruimte voor evenementen. Er kwamen weer nieuwe woningen bij. Nu wonen er 1800 mensen in Heijplaat.

​

Heijplaat is bij oude Rotterdammers en bij studenten en staf van de RDM wel bekend, maar verder is Heijplaat ‘een verstopt geheim’, zoals website Heijplaat het noemt.2) Een bijzondere plek, op wat afstand van het oude en nieuwe dorp, is het terrein van Quarantaine-Inrichting Beneden Heijplaat – in het kort het Quarantaineterrein. Zes hectares met diverse gebouwen werden afgezonderd voor zeelieden met een besmettelijke ziekte. Door de uitvinding van penicilline is het nooit voor zeelieden gebruikt, wel voor tijdelijke andere functies, zoals een tuberculose-kolonie in 1945, en opvang van patiënten van een psychiatrische inrichting. In 1979 kraakten studenten terrein kraakten en vestigden een kunstkolonie en die heeft lang bestaan. In 2024 moesten alle kunstenaars vertrekken – het terrein werd gerenoveerd en krijgt een nieuwe bestemming. Een hotel voor zakelijke havenbezoekers, horeca, vergaderruimtes. De historische gebouwen blijven gespaard omdat het terrein beschermd gebied is, net als het oude arbeidersdorp van Heijplaat en de oude RDM gebouwen. Maar de plek is toch te waardevol om het door kunstenaars te laten bezetten. De Rotterdamse politiek wil dat het terrein naast de commerciële ook een culturele functie zal hebben, maar wat die kan zijn is nog steeds onduidelijk.  

​

1) https://anderetijden.nl/aflevering/284/Massaontslag-Heijplaat-staat-op-straat 

2) https://www.heijplaat.com/ 

​​

Heijplaat

​

The year 1983 was a pivotal moment for Heijplaat. It was the year when nearly all employees of RDM (Rotterdam Dry Dock Company) were laid off. RDM’s parent company went bankrupt, and the shipyard shut down. An insightful documentary was later made about this period.

Heijplaat was almost entirely defined by RDM—a shipyard and a garden village built for its workers. The housing was constructed because Rotterdam was too far daily commuting. RDM established itself in 1902, and construction of the workers’ housing began in 1914. Community facilities and a church were also built. Heijplaat developed into a residential neighborhood surrounded by port activities.

​

In the 1960s, 270 additional homes were built (the so-called “new village”). After the closure of RDM in 1983, old Heijplaat lost its shops, residents, and social life. It wasn’t until around 2010 that a new future emerged: the shipyard was transformed into a campus for education, research, and innovation. This attracted not only students and staff but also new businesses. The large RDM hall, where submarines were once built, became an event space. New housing was added as well, and today about 1,800 people live in Heijplaat. Heijplaat is well known among older Rotterdam residents, as well as students and staff of the RDM campus, but beyond that it remains something of a “hidden gem,” as the Heijplaat website describes it.

​

A particularly unique location, somewhat removed from both the old and new village, is the site of the Quarantine Facility Beneden Heijplaat—known simply as the Quarantine Site. This six-hectare area, with several buildings, was originally set aside for seafarers with contagious diseases. Due to the invention of penicillin, it was never actually used for that purpose. Instead, it served various temporary functions, such as a tuberculosis colony in 1945 and later as accommodation for patients from a psychiatric institution. In 1979, students squatted the site and established an artists’ colony, which existed for many years. In 2024, however, all artists were required to leave: the area is being renovated and will be given a new purpose. Plans include a hotel for business visitors to the port, hospitality venues, and meeting spaces. The historic buildings will be preserved, as the site is protected—just like the old workers’ village of Heijplaat and the former RDM buildings. However, the location is considered too valuable to remain occupied by artists. The Rotterdam city council has stated that, alongside commercial functions, the site should also have a cultural role, although what that will entail remains unclear.